Tunus’un Kayrevan şehrinde, zorlu iklim koşullarına rağmen her bahar açan Şam gülleri, hem bölgenin tarihi tarım kültürünü yaşatıyor hem de yerel ekonomiye büyük katkı sağlıyor. Hasat döneminin kısa olmasına karşın, bu süreçten en iyi şekilde yararlanmak isteyen kadın işçiler, sabah erken saatlerde tarlalara çıkarak gül toplamaya başlıyor. Geleneksel üretim döngüsü, giderek artan sıcaklıklar ve su sıkıntısı gibi iklim değişikliği kaynaklı zorluklara rağmen devam ediyor.
Kayrevan kırsalında yaklaşık 6 hektarlık alanda gül üretimi yapan çiftçi Muhammed Şakir Saddam, 10 yıl önce başladığı bu girişimin, bugün bölgenin önemli üretim merkezlerinden biri haline geldiğini ifade etti. Saddam, “Gül üretimi bizim için sadece bir ekonomik faaliyet değil, aynı zamanda atalarımızdan bize kalan bir gelenektir.” şeklinde konuştu.
İklim koşulları, gül üretimini olumsuz etkiliyor. Saddam, Şam gülünün oldukça hassas bir bitki olduğunu vurgulayarak, son yıllarda artan sıcaklıkların üretimi doğrudan etkilediğini belirtti. Yaz aylarında bitkinin su ihtiyacının arttığını dile getiren Saddam, “Bazen sıcaklıklar 50 dereceye kadar çıkabiliyor. Bu durum, bitkilerimizi ciddi şekilde zorluyor. Eğer ağustos ayında yapraklarda zarar meydana gelirse, bir sonraki yıl verim düşüyor.” ifadelerini kullandı.
Hasat sezonu genellikle 20 ila 30 gün sürerken, serin geçen bahar aylarında bu süre uzayabiliyor. Ancak sıcaklık 30 derecenin üzerine çıkarsa, üretim döngüsü hızla tamamlanıyor. Son yıllarda Şam gülüne olan ilginin arttığını ancak buna rağmen üretimde bir düşüş yaşandığını belirten Saddam, “Talep yüksek ama iklim koşulları nedeniyle verim azaldı. Ayrıca, bazı çiftçiler daha fazla gelir elde ettikleri için zeytin üretimine yöneliyor.” dedi. Kayrevan’da gül üretiminin yapıldığı toplam alanın yaklaşık 200 ila 300 hektar arasında değiştiğini kaydetti.
Şam gülleri, gül suyu, esans ve kozmetik ürünlerin yanı sıra yerel mutfakta da önemli bir yere sahip. Özellikle Kayrevan’a özgü “makruz” tatlısının önemli bileşenlerinden biri olan Şam gülleri, bu yıl kilogram fiyatının 22 ila 32 Tunus dinarı (yaklaşık 7,3–10,6 dolar) arasında değiştiğini belirten Saddam, fiyatların arz-talep dengesine göre şekillendiğini ifade etti.
Gül yetiştiriciliğinde toprak kalitesi de büyük önem taşıyor. Saddam, killi toprakların daha yüksek verim sağladığını, kumlu topraklarda yetişen güllerin ise koku ve renk açısından daha kaliteli olduğunu söyledi. Hasat sürecinde kadın işçilerin kilit rol oynadığına dikkat çeken çiftçi eşi Delinda Sediri, bu yıl gül yağı ve kozmetik ürünler üretmek için bir damıtım ünitesi kurmayı planladıklarını belirtti. Sediri, “Amacımız ürünleri sadece ham madde olarak değil, aynı zamanda işlenmiş ürünlere dönüştürerek katma değer yaratmaktır.” dedi.
Kayrevan’da, gül pazarının bulunduğu bölgede hasat dönemi yoğun bir hareketlilik yaşanıyor. Ukbe Bin Nafi Camii surları yakınında kurulan pazarda, açık artırma sistemiyle satışlar yapılıyor ve günlük 7 ila 8 ton gül satışı gerçekleştiriliyor. Toptan satış yapan aracı Ömer el-Haşin, farklı bölgelerden alıcıların pazara geldiğini ve özellikle sahil kentleri ile büyük şehirlerden yoğun talep olduğunu ifade etti.
Kayrevan’da her yıl nisan ayının ortasında düzenlenen Gül Festivali, yerel üretimin tanıtımına katkı sağlıyor. Yetkililere göre, bölgede yaklaşık 250 ila 300 hektar alanda yetiştirilen Şam gülleri, Tunus genelinde en çok üretilen güller arasında yer alıyor. Yarı kurak iklim koşullarına rağmen devam eden bu üretim, hem geleneksel tarım kültürünün korunmasına hem de yerel ekonominin güçlenmesine katkı sağlıyor.
